Waarom de meeste vacatureteksten niet werken

We lezen elke week tientallen vacatureteksten, en de meeste lijken op elkaar. Niet omdat schrijvers lui zijn, maar omdat de meeste organisaties een tekst opbouwen vanuit de eigen behoefte. Eerst wie we zijn, dan wat we doen, dan wat we zoeken, en pas onderaan iets over de plek zelf. Voor de lezer werkt dat vrijwel nooit. Iemand die op een rustige zondagavond door vacatures scrolt wil weten of dit werk past bij zijn week, niet of jullie organisatie sinds 1987 actief is in de regio.

Drie patronen die steeds terugkomen

Het eerste patroon dat we vaak zien is een opening die niets zegt. Zinnen als ambitieus, dynamisch en groeiend kom je in driekwart van de teksten tegen, en ze betekenen niets meer. Wij hebben de proef op de som genomen door een vacaturetekst te zoeken die deze drie woorden niet bevatte. Dat duurde langer dan we wilden toegeven. Begin in plaats daarvan met een concrete situatie. Wat ligt er deze week op het bureau van degene die de rol gaat invullen?

We zochten een vacaturetekst zonder de woorden ambitieus, dynamisch en groeiend. Dat duurde langer dan we wilden toegeven.

Joey Reker, CareerMate

Het tweede patroon zijn de eindeloze eisenlijstjes. Acht jaar ervaring, vijf systemen, drie talen, twee certificaten en een rijbewijs. We snappen waarom dit gebeurt. Een opdrachtgever wil zekerheid en HR wil filteren. Maar het effect is dat geschikte kandidaten zichzelf wegstrepen. Onderzoek laat al jaren zien dat met name vrouwen en mensen met een ander dan standaard cv pas reageren als ze aan zo goed als alle eisen voldoen. Een lijst van vijftien punten levert dus minder reacties op dan een lijst van vier echte must-haves.

Het derde patroon is de afsluiting waar het werkelijke werk verstopt zit. Helemaal onderaan de tekst staat dan een zin als je werkt nauw samen met het team van zes mensen, terwijl dat eigenlijk de essentie is. De rest van de dag werk je inderdaad samen met die zes mensen. Schuif zo'n zin naar boven en zet er twee voorbeelden bij van een typische werkweek. Wie zit er in de ochtend tegenover je, wat staat er om vier uur 's middags op de agenda, en met wie eet je op vrijdag een broodje?

Een tijdje terug hebben we voor een opdrachtgever in Eindhoven precies deze oefening gedaan. De originele tekst leverde in twee weken twee reacties op, beide niet passend. Wij hebben de tekst niet langer of korter gemaakt, alleen anders ingedeeld. Eerst een concrete situatie uit de eerste werkweek. Daarna vier echte vereisten, geen vijftien. Tot slot een paragraaf over het team en wat er aan de muur hangt. In de daarop volgende twee weken kwamen er vier reacties binnen, waarvan er drie naar een gesprek gingen.

We zeggen niet dat dit een formule is. Wel dat de volgorde uitmaakt en dat eerlijkheid over de plek meer doet dan opsmuk. Een tekst die niet probeert iedereen aan te spreken trekt sneller de juiste mensen aan. Je vraagt iemand niet om bij je te komen werken, je vraagt iemand om te beoordelen of dit een week is waar hij of zij zich op kan verheugen.

Als je je eigen tekst nog eens leest met deze drie patronen in je hoofd, vallen de zwakke plekken meestal vanzelf op. Schrappen helpt bijna altijd. En als het niet lukt om de eerste drie zinnen concreet te krijgen, is dat zelf een signaal. Misschien is de rol nog niet helder genoeg om over te schrijven.